تراوش

نظریه یادگیری معنی دار کلامی آزوبل

دیوید آزوبل یکی از نظریه های معروف یادگیری شناختی می باشدکه نظریه اش به نظریه ی یادگیری معنی دار کلامی شهرت دارد این نظریه بیش از نظریه های دیگر یادگیری با یادگیریهای آموزشگاهی سروکارداردودراصل برای توجیه مسائل یادگیری کلامی مربوط به مطالب درسی تدوین شده است.در نظریه ی آزوبل مانند... سایر نظریه های یادگیری شناختی ،ساخت شناختی وتغییراتی که براثر یادگیری درآن ایجادمی شود،اساس وپایه ییادگیری را تشکیل می دهد.دراین نظریه ساخت شناختی بردانشهای کلی وعمده ی فرد در یک زمینه ی بخصوص علمی وت حصیلی دلالت می کنداین ساخت شناختی در هر فرد به صورت یک هرم فرضی می باشدکه درآن کلی ترین مسائل ومفاهیم دررأس این هرم ومفاهیمی که از کلیت وجامعیت کمتری برخوردارند در قسمت میانه ی هرم واطلاعات جزئی تر ودانش واقعیتها وامور درقاعده ی هرم قرار دارندمعنی در نظریه ی آزوبل جایگاه مهمی دارد ووابسته به وجود نوعی قرینه یا معادل ذهنی درساخت شناسی می باشدیعنی وقتی مفهومی معادل با مفاهیمی باشدکه از پیش در ساخت شناختی فرد وجوددارد آن مفهوم معنی دار است به بیان دیگر مطالب معنی دار با مطالب یادگرفته شده ی قبلی ارتباط دارنددرحالی که مطالبی که به طور طوطی وار یادگرفته شده اند درذهن بدون ارتباط بایکدیگر انباشته می شونداگریادگیرنده بتواند مطالب جدیدی را که می آموزد با مطالب آموخته شده ی قبلی ربط دهد یادگیر یاو به نحومعنی دار انجام خواهدگرفت.آزوبل معتقداست که یادگیری هجاهای بی معنی نمونه ای از یادگیری مطالب غیرمعنی دار وطوطی وار می باشدچون ایجاد ارتباط بین این هجاها ومطالب قبلا" آموخته شده امکان پذیرنیست وقتی مطالب تازه وارد ساخت شناختی فرد می شوند هریک ازآنها درجای مناسب خود ودرزیرمطالب جامع وکلی قرار می گیرند دراین صورت است که یادگیری معنی دار صورت می گیردبنابراین یادگیری معنی دار مستلزم آن است که مطالب هنگام یادگیری جذب هرم ساخت شناختی شوند ازوبل این فرایندجذب شدن مطالب درساخت شناختی راشمول می نامد.فرایند شمول عبارت است از مربوط ساختن مفهومی تازه به مفهومی که از پیش در ساخت شناختی موجود بوده است آزوبل اصطلاح شمول شده را به جای مفهوم یا اندیشه مورد استفاده قرار داده است .با استفاده از تغییر شمول کننده می توان گفت یادگیری معنی دار فرایندی است که درآن مطلبی مشمول مطلب کلی تر می شود در نظریه ی آزوبل دونوع شمول کننده است:

1 - شمول کننده ی اشتقاقی:وقتی مطلب تازه ،مورد بخصوصی از مطالب موجود درساخت شناختی است ویا وقتی مطلب تازه آنقدر به مطالب ساخت شناختی شباهت دارد که می توان آن را مستقیما"بخش مشتق شده ای از مطالب ساخت شناختی دانست یادگیری را شمول اشتقاقی می نامند.

 2 - شمول کننده ی همبستگی:هرگاه مطلب تازه مورد خاصی ازمطالب ومفاهیم موجود در ساخت شناختی نباشدیادگیری آن ازطریق شمول همبستگی انجام می گیرد.آزوبل معتقداست یادگیری از طریق شمول همبستگی معمولترازیادگیری از طریق شمول اشتقاقی است.بعداز اینکه مطلبی یادگرفته شدیعنی تحت شمول مطالب موجود درساخت شناختی قرار گفت به مرور به ساخت شناختی که درآن جذب شده است شبیه می گرددتا زمانی که مطلب جدید از مطالبی که به آنهاجذب شده است قابل تمیز باشد یادآوری مطلب امکان پذیراست اما اگراینمطلب مورد استفاده قرار نگیرد به تدریج وباگذشت زمان تمایز خودرا با ساخت شناختی قبل ازدست می دهدودیگر قابل یادآوری نخواهدبود برطبق نظر آزوبل مطلب آموخته شده درابتدا قابل یادآوری می باشداما پس ازمدتی که بدون استفاده باقی ماند دیگرقابل یادآوری نیست اما قابل بازشناسی می باشدیعنی یادگیرنده می تواندآن مطلب را ازمیان مطالب دیگر بازشناسی کند وسرانجام اگر مطالب آموخته شده باز هم بدون استفاده باقی مان دنه قابل یادآوری خواهد بود ونه قابل بازشناسی اما دریادگیری مجدد یابازآموزی زودتر از مطالبی که اصلا"آموخته نشده اند یادگرفته خواهد شداین فرایند شمول زوالی نامیده می شودوآن عبارت است از زوال هویت واستقلال مطالب آموخته شده براثر گذشت زمان .به عقیده ی آزوبل نقش شمول زوالی ،کاهش بار حافظه وافزایش کارآیی سازمان شناختی است.

پیش سازمان دهنده:

مجموعه ای از مفاهیم مربوط به مطلب یادگیری است که پیش از آموزش، جزئیات تفصیلی آن مطلب در اختیار یادگیرندگان گذاشته می شود.

انواع پیش سازمان دهنده:

پیش سازمان دهنده های توصیفی یا نمایشی اندیشه های کلی و روابط آنها را با یکدیگر توضیح میدهند و نکات مهمی را که ممکن است موجب سردرگمی یادگیرندگان بشود روشن می سازند. مطالب این پیش سازمان دهنده ها از مطالب درس کلی تر و انتزاعی ترند .

پیش سازمان دهنده های مقایسه ای بین آموخته های قبلی دانش آموزان و آنچه قرار است بیاموزند ارتباط برقرار می کنند و در واقع دانش و اطلاعات قبلی آنها را فعال می سازند.

انگیزش و یادگیری معنی دار:

در نظریه آزوبل، مهم ترین عامل انگیزش مؤثر بر یادگیری معنی دار سائق شناختی است.

سائق شناختی یک انگیزه درونی است که از کنجکاویها و علائق یادگیرنده نسبت به کشف ، دستکاری ، درک و فهم و برخورد با محیط سرچشمه می گیرد.

رابطه بین سائق شناختی و یادگیری از نظر علت و معلولی رابطه ای دوجانبه است یعنی یادگیری همراه با موفقیت به ایجاد سائق شناختی منجر می شود و سائق شناختی نیز یادگیری را افزایش می دهد.

روانشناسی پرورشی نوین، دکتر علی اکبر سیف؛ روان شناسی یادگیری ،دکتر محمد قشلاقی